Lỗi phát bóng trong bóng chuyền: giẫm vạch, sai thứ tự, quá 8 giây xử thế nào?

Giẫm đường cuối sân khi phát bóng là lỗi. Nếu phát bóng đứng, chân không được chạm đường cuối sân hoặc phần sân phía trước vào lúc đánh bóng. Nếu jump serve, trọng tài sẽ nhìn vị trí chân lúc giậm nhảy. Chỉ cần giậm hoàn toàn sau vạch thì sau đó có bay vào và tiếp đất trong sân cũng không sao.

Ngoài lỗi giẫm vạch, người phát còn có thể mắc các lỗi như phát sai thứ tự, quá 8 giây, phát không đúng cách, bóng chạm đồng đội, bóng đi ngoài phần lưới hợp lệ, chạm ăng-ten, ra ngoài hoặc đội phát che tầm nhìn của đội nhận. Các nội dung dưới đây dựa trên FIVB Official Volleyball Rules 2025–2028 dành cho bóng chuyền trong nhà.

Bảng nhanh các lỗi phát bóng thường gặp

Giẫm vạch được tính ở thời điểm nào?

Theo Điều 12.4.3, lúc thực hiện cú phát, người phát không được chạm vào sân thi đấu, kể cả đường cuối sân, và cũng không được chạm phần sàn nằm ngoài khu phát bóng.

Đường cuối sân rộng 5 cm và được tính là một phần của sân. Vì vậy, không cần cả bàn chân bước vào sân mới bị bắt lỗi. Chỉ cần một phần mũi giày hoặc bàn chân chạm vào vạch đúng thời điểm trên là đã tính lỗi.

Người phát được đứng trong khu vực nào?

Khu phát bóng nằm ngay phía sau đường cuối sân và rộng 9 m, bằng chiều rộng của sân. Phía sau khu này kéo dài đến hết khu tự do.

Ở hai bên khu phát bóng có hai vạch ngắn dài 15 cm. Mỗi vạch nằm cách đường cuối sân 20 cm, theo phần kéo dài của hai đường biên dọc. Hai vạch này vẫn được tính trong chiều rộng của khu phát bóng.

Khi phát bóng, người chơi chỉ cần nhớ hai điểm: chân không được chạm đường cuối sân hoặc phần sân phía trước, và cũng không được bước ra ngoài giới hạn hai bên của khu phát bóng.

Phát sai thứ tự bị xử thế nào?

Mỗi đội có 6 cầu thủ trên sân. Đội hình đầu set sẽ quyết định thứ tự xoay vòng, và thứ tự này phải được giữ trong suốt set đấu.

Khi đội đang nhận bóng thắng pha và giành quyền phát, các cầu thủ sẽ xoay một vị trí. Người từ vị trí số 2 xuống vị trí số 1 sẽ là người phát bóng tiếp theo.

Nếu một cầu thủ phát khi chưa đến lượt của mình:

·        Đối phương được 1 điểm và quyền phát.

·        Đội phạm lỗi phải đưa các cầu thủ về đúng thứ tự.

·        Nếu xác định được lúc nào đội bắt đầu sai vòng, các điểm đội đó ghi từ thời điểm ấy sẽ bị hủy.

·        Điểm mà đối phương đã ghi vẫn được giữ nguyên.

Đây là cách xử lý đối với lỗi xoay vòng.

Phát sai người và đứng sai vị trí là hai lỗi khác nhau. Theo luật 2025–2028, vào lúc phát bóng, đội nhận vẫn phải đứng đúng thứ tự vị trí. Còn các cầu thủ của đội phát có thể đứng ở những vị trí khác nhau trên sân. Riêng người phát vẫn phải đứng trong khu phát bóng.

Phát bóng thế nào mới đúng luật?

·        Bóng phải được đánh bằng một bàn tay hoặc một phần của cánh tay.

·        Trước khi đánh, bóng phải được tung lên hoặc thả ra khỏi tay.

·        Mỗi lần phát chỉ được có một lần tung hoặc thả bóng để thực hiện cú phát.

·        Sau tiếng còi của trọng tài thứ nhất, người phát có tối đa 8 giây để đánh bóng.

Mốc 8 giây tính đến lúc tay hoặc cánh tay thật sự chạm vào bóng. Vì vậy, nếu tung bóng ở giây thứ 7 nhưng đến sau giây thứ 8 mới đánh thì vẫn là lỗi.

Nếu cầu thủ phát trước khi trọng tài thổi còi, cú phát đó không được tính và sẽ phải thực hiện lại. Trường hợp này khác với lỗi quá 8 giây.

Bóng sau khi phát đi thế nào thì bị lỗi?

Bóng phải đi qua phía trên lưới, trong khoảng giữa hai ăng-ten và phần kéo dài tưởng tượng của chúng. Nếu bóng đi ra ngoài khoảng này thì bị tính out, kể cả khi sau đó bóng rơi vào sân đối phương.

Bóng phát chạm lưới vẫn có thể chơi tiếp. Nếu bóng chạm lưới rồi vẫn sang sân đối phương đúng khoảng giữa hai ăng-ten, pha bóng vẫn tiếp tục. Chỉ khi bóng không qua hẳn lưới hoặc rơi trở lại bên đội phát thì mới bị tính lỗi.

Bóng phát rơi trúng vạch là IN hay OUT?

IN. Chỉ cần một phần của bóng chạm vào đường biên khi rơi xuống thì vẫn được tính là bóng trong sân. Chỉ khi phần bóng chạm sàn nằm hoàn toàn ngoài đường biên mới bị tính out.

Khi nào đội phát bị lỗi che chắn?

Đội phát không được đứng hoặc di chuyển theo cách làm đội nhận không nhìn thấy cả động tác phát bóng và đường bay của bóng cho đến khi bóng tới mặt phẳng lưới.

Một số trường hợp có thể bị tính là che chắn gồm:

·        Vung tay để che tầm nhìn.

·        Nhảy lên phía trước người phát.

·        Di chuyển ngang để che.

·        Nhiều cầu thủ đứng gần nhau làm đội nhận không nhìn thấy người phát và đường bóng.

Nội dung này được nêu ở Điều 12.5.2.

Luật 2025–2028 cũng quy định cầu thủ đội phát không được giơ tay cao hơn đầu trong lúc phát bóng cho đến khi bóng đã đi qua lưới.

Nếu hai bên cùng mắc lỗi thì tính lỗi nào?

Điểm quan trọng là lỗi nào xảy ra trước. FIVB có quy định thứ tự xử lý cho những trường hợp này.

Giẫm vạch khi phát bóng bị xử ra sao?

Nếu người phát chạm đường cuối sân đúng thời điểm tính lỗi, đội đó mất pha bóng và đối phương được 1 điểm. Nếu đối phương đang là đội nhận bóng, họ cũng giành luôn quyền phát ở pha tiếp theo.

Ví dụ, đội A đang dẫn 20–18. Người phát của A giẫm đường cuối sân khi phát. Đội B được 1 điểm, tỷ số thành 20–19 và B là đội phát bóng tiếp theo. Không cần chờ xem bóng của A có vào sân hay không vì lỗi chân đã xảy ra ngay lúc phát.

Bốn set đầu, một đội cần đạt ít nhất 25 điểm và hơn đối phương ít nhất 2 điểm để thắng set. Nếu hai đội hòa 2–2 sau bốn set, set thứ năm đánh đến ít nhất 15 điểm và vẫn phải hơn 2 điểm.

Ai là người nhìn lỗi chân khi phát bóng?

Nếu trận đấu có trọng tài biên, họ có nhiệm vụ báo hiệu foot fault of the server, tức lỗi chân của người phát. Điều 29.2.1.5 có nêu rõ nhiệm vụ này. Trọng tài thứ nhất vẫn là người điều hành trận đấu và đưa ra quyết định.

Với một pha jump serve sát vạch, hãy nhìn vào khung hình cuối cùng mà chân cầu thủ còn chạm sàn trước khi bật lên. Chỗ cầu thủ tiếp đất sau đó không dùng để tính lỗi giẫm vạch.

Cách xem lại một pha nghi giẫm vạch

1.     Xem cầu thủ phát kiểu nào: phát đứng hay jump serve.

2.     Chọn đúng thời điểm: phát đứng thì xem lúc tay chạm bóng; jump serve thì xem lúc chân giậm khỏi sàn.

3.     Nhìn đường cuối sân: chỉ cần một phần chân chạm vạch là lỗi.

4.     Nhìn hai bên khu phát bóng: chân không được bước ra ngoài giới hạn ngang của khu phát bóng.

5.     Không nhìn chỗ tiếp đất để tính lỗi: jump serve được phép đáp vào trong sân nếu lúc giậm vẫn đúng luật.

6.     Xem đường bóng: bóng phải đi qua phần lưới nằm giữa hai ăng-ten.

7.     Xem điểm rơi: bóng chạm đường biên vẫn là bóng trong sân.

Khi xem lại video hoặc theo dõi các trận đấu trên KLIVE, nên tìm khung hình thấy rõ cả chân người phát và đường cuối sân. Nhìn chỗ cầu thủ đáp xuống sau cú phát thường không đủ để kết luận.

Nếu muốn kiểm tra trận đang diễn ra hoặc thời gian trận được hiển thị, có thể xem danh sách trận đấu và lịch thi đấu trên KLIVE. Còn để xác định có giẫm vạch hay không, hình ảnh vẫn phải cho thấy rõ chân người phát ở đúng thời điểm cần xem.

Làm sao để hạn chế giẫm vạch khi phát?

·        Phát đứng: đừng đứng quá sát đường cuối sân, nên chừa ra một khoảng nhỏ.

·        Jump serve: tập chạy đà từ một điểm cố định để bước cuối và điểm giậm ổn định hơn.

·        Không tung bóng quá xa về phía trước: nếu bóng đi quá xa, cầu thủ dễ phải bước dài hơn và giẫm vạch.

·        Đặt camera ngang đường cuối sân khi tập: góc này dễ nhìn điểm giậm hơn.

·        Nếu thường xuyên giậm sát vạch: lùi điểm bắt đầu chạy đà về sau thay vì cố nhìn xuống chân ở bước cuối.

Finally

Khi xem một cú phát có đúng luật hay không, có thể kiểm tra theo thứ tự này: đúng người phát, không quá 8 giây, chân không chạm đường cuối sân hoặc bước ra ngoài khu phát bóng, bóng đi qua đúng khoảng giữa hai ăng-ten và điểm rơi không nằm hoàn toàn ngoài sân. Riêng với jump serve, hãy nhìn vị trí chân lúc giậm nhảy. Cầu thủ giậm đúng phía sau vạch rồi bay vào và tiếp đất trong sân vẫn được tính là hợp lệ.