Luật ném biên trong bóng rổ: người phát bóng được di chuyển thế nào?

Luật ném biên trong bóng rổ: người phát bóng được di chuyển thế nào?

Người ném biên được di chuyển, nhưng phạm vi phụ thuộc tình huống. Theo FIBA, khi phát bóng tại vị trí chỉ định, di chuyển ngang theo một hoặc cả hai hướng không được vượt tổng khoảng cách 1 m trước lúc thả bóng. Người ném có thể lùi thẳng ra sau trong điều kiện cho phép. Sau khi đối phương ghi điểm theo thủ tục thông thường, đội nhận bóng có quyền di chuyển dọc phía sau biên ngang. [1]

Bài này dùng FIBA Official Basketball Rules 2026, hiệu lực từ 1/10/2026, làm cơ sở. Phần NBA được tách riêng để tránh trộn hai bộ luật.

Ném biên là gì và khi nào được thực hiện?

Ném biên, hay throw-in, là pha cầu thủ ngoài biên chuyền bóng vào sân để bắt đầu hoặc tiếp tục thi đấu. Những trường hợp thường gặp gồm bóng ra ngoài, vi phạm chạy bước hoặc dẫn bóng hai lần, một số lỗi được xử bằng ném biên và phát bóng sau khi đối phương ghi điểm.

Theo Điều 17, điểm phát thường ở vị trí gần nơi xảy ra vi phạm hoặc nơi trận đấu bị dừng, ngoại trừ ngay sau bảng rổ. Vì vậy, ném biên có thể diễn ra ở biên dọc hoặc biên ngang. Đầu các hiệp sau hiệp một và đầu hiệp phụ FIBA, bóng được phát từ đường giữa sân kéo dài, đối diện bàn thư ký, theo thủ tục quyền sở hữu luân phiên. [1]

Hai kiểu ném biên có quyền di chuyển khác nhau

Quyền lùi ra sau không có nghĩa là “càng xa càng tốt”. Cầu thủ vẫn bị giới hạn bởi không gian thực tế, thời gian 5 giây và khả năng thực hiện đường chuyền an toàn. Một bước chân cũng không phải đơn vị thay thế chính xác cho 1 m.

5 giây bắt đầu lúc nào?

FIBA bắt đầu pha ném biên khi bóng ở dưới quyền sử dụng của người ném biên. Cách diễn đạt này rộng hơn “bóng đã nằm trong tay”: trọng tài có thể trao hoặc đặt bóng dưới quyền sử dụng theo thủ tục. Sau một bàn thắng thông thường, đội nhận bóng không nhất thiết chờ trọng tài trao bóng. [1]

Ví dụ minh họa: B1 có bóng ngoài biên sau khi A ghi điểm. B1 dùng khoảng 3 giây rồi chuyền cho B2 cũng đứng sau biên ngang. B2 không nhận thêm một lượt 5 giây; đội B phải phát bóng trong phần thời gian còn lại.

Thả bóng trong 5 giây không đồng nghĩa đồng đội phải bắt được bóng trước khi hết 5 giây. Nghĩa vụ của người phát là đưa bóng rời tay đúng hạn và thực hiện đường chuyền hợp lệ.

Những hành vi khiến người ném biên bị thổi vi phạm

• Không thả bóng trong thời hạn 5 giây.

• Bước vào sân khi vẫn cầm bóng.

• Làm bóng chạm ngoài biên sau khi đã phát bóng, trừ thủ tục chuyền sau biên được cho phép.

• Chạm lại bóng trước khi bóng chạm một cầu thủ khác trên sân.

• Ném bóng trực tiếp vào rổ.

• Di chuyển ngang quá giới hạn ở pha phát tại vị trí chỉ định.

“Một cầu thủ khác” có thể là đồng đội hoặc đối thủ. Không nên viết thành “phải chạm đồng đội trước”, vì một lần đối phương chạm bóng cũng có ý nghĩa trong điều khoản này. Với vi phạm thuộc Điều 17.3, đối phương được ném biên tại vị trí ban đầu. [1]

Vạch biên không thuộc phần sân thi đấu. Cần phân biệt chạm vạch biên với bước qua vạch vào sân, thay vì kết luận mọi lần chân chạm vạch đều là lỗi bước vào sân.

Cầu thủ phòng ngự được áp sát đến đâu?

Trong khi ném biên, các cầu thủ khác không được đưa phần cơ thể qua mặt phẳng đường biên trước khi bóng được ném qua biên. Nếu khoảng trống từ đường biên đến vật cản ngoài sân dưới 2 m, họ không được đứng cách người ném biên dưới 1 m. Điều kiện khoảng cách này áp dụng suốt trận, không chỉ hai phút cuối. [1]

Khi còn 2:00 hoặc ít hơn ở hiệp bốn và mỗi hiệp phụ, trọng tài có thủ tục cảnh báo bằng ký hiệu vượt biên trái phép trước khi quản lý pha ném biên. Nếu cầu thủ phòng ngự sau đó vượt biên cản trở hoặc vi phạm khoảng cách trong điều kiện nêu trên, có thể bị xử lỗi kỹ thuật theo Điều 17.3.3.

Do đó, không thể nói “mọi vi phạm trong pha ném biên đều làm đội phát mất bóng”. Người vi phạm và loại hành vi quyết định cách xử lý.

Ném từ sân trước về sân sau có được không?

Theo FIBA, lệnh cấm đưa bóng trở lại sân sau áp dụng cả với ném biên ở sân trước. Tuy nhiên, có thủ tục riêng như pha ném biên bắt đầu hiệp từ đường giữa sân kéo dài, khi người phát được chuyền cho đồng đội ở bất kỳ phần sân nào. Cần xác định đúng loại ném biên trước khi kết luận. [1]

Ở hai phút cuối hiệp bốn hoặc hiệp phụ, sau một lần hội ý đủ điều kiện của đội được phát ở sân sau, huấn luyện viên có thể chọn phát từ sân sau hoặc đưa bóng lên vạch ném biên sân trước. Đây không phải quyền lựa chọn dành cho mọi pha bóng hoặc mọi lần hội ý.

FIBA và NBA khác nhau ở đâu?

Nguồn NBA: Rule 8, Section III và Rule 10, Section III. Không nên chuyển nguyên các ngoại lệ của NBA sang trận dùng luật FIBA. [2] [3]

Cách tự kiểm tra một pha ném biên

• Xác định bộ luật của giải và nguyên nhân dừng bóng.

• Phân biệt phát tại vị trí chỉ định với phát sau điểm số.

• Theo dõi lúc bóng được đặt dưới quyền sử dụng, không chỉ tiếng còi.

• Quan sát chân người phát, thời điểm bóng rời tay và lần chạm tiếp theo.

Tóm lại: nhớ 5 giây, tổng 1 m ở vị trí chỉ định và ngoại lệ sau điểm số. Ba ý này giúp đọc phần lớn pha ném biên mà không nhầm với luật chạy bước khi đang cầm bóng trong sân.

Nguồn đối chiếu

• FIBA — Official Basketball Rules 2026: Điều 2, 12, 17 và 30.

• NBA — Rule 8, Out-of-Bounds and Throw-In.

• NBA — Rule 10, Violations and Penalties.

Bạn có thể chọn nội dung để theo dõi tại chuyên mục bóng rổ Klive, rồi áp dụng bốn bước quan sát trên.